Zaterdag 29-10-2016: Bezoek Hiroshima (Japan) op 29-10-2007

Sommige stukken die ik op mijn blog schrijf komen voort uit oude aantekeningen en of stukjes die ik al eens eerder aan het papier heb toevertrouwd.

Inleiding. Vandaag 29 oktober 2016 ga ik terug naar dezelfde datum maar nu van het jaar 2007. We maakten in de periode oktober/november een reis van 30 dagen door Japan. Het reisprogramma hadden we samengesteld met Tozai Travel in Amsterdam een reisbureau dat is gespecialiseerd in op maat gesneden bezoeken aan Japan. Ik had zelf een lijstje met steden en bezienswaardigheden (musea, tuinen, kastelen, tempels en noem maar op) die ik ooit vluchtig had gezien of waarvan ik had gehoord tijdens mijn vele bezoeken aan Japan tijdens mijn professionele leven. Bovendien heb ik 1993 drie maande gewoond in Mito-city toen ik onderzoek deed in het Basic Research Laboratorium van NTT en ook een aantal ander onderzoekslaboratoria bezocht verspreid over heel Japan. Maar werken is geen vakantie houden dus in de genoemde periode had ik maar weinig kans ook in detail kennis op te doen van de bezienswaardigheden en de Japanse cultuur.

Dus bezochten we tijdens ons lange privéreis door Japan op 29 oktober 2007 Hiroshima. Ik was daar ooit eerder geweest n.a.v. een bezoek dat ik bracht aan de University of Hiroshima samen met 4 promovendi in het kader van een studiereis (conferentie in Sendai en daaraan gekoppelde bezoeken aan verschillende onderzoekslaboratoria). Dat was in 1991 en ondanks de spaarzame tijd die we hadden zagen we wel kans een bezoek te brengen aan de Dome en het Vredesmuseum van Hiroshima dat geheel gewijd is aan de gevolgen van de ontploffing van de atoombom. De A-bom die de Amerikanen in augustus 1945 wierpen had het gevolg van een losbrekende hel die nog steeds ‘voelbaar’ is voor de opvolgende generaties. Ik weet nog heel goed dat ik na het eerste bezoek zeer onder de indruk was en ook s’ avonds hebben we met z’n vijven nog lang in de lobby van het Hotel nagepraat over de resten van het bombardement die getoond worden in het museum. Wat je daar ziet is vreselijk en de boodschap is niet alleen geschiedenis.

destruction_dome_corbis
De dome na het vallen van de A bom in augustus 1945

Op 29 oktober 2007 reisden we van het Benesse house op het eiland Naoshima met boot en trein naar Hiroshima. Ik wilde opnieuw opnieuw een bezoek brengen aan het Peace Memorial Museum. De plek waar ik plm. 25 jaar eerder nog al kapot van was. De plek waar de gevolgen van een A-bom aanval met realistische beelden wordt getoond. Wat er op 6 augustus 1945 om 08.15 uur is gebeurd is met geen pen te beschrijven. De beelden die de effecten tonen van de straling zijn nog lange tijd in je geheugen aanwezig. Terecht wordt hetgeen op 6 augustus 1945 in de ochtend plaats vond ‘de hel van Hiroshima’ genoemd. De bom ontplofte op een hoogte van 580 meter vrijwel direct boven het Centrum voor Industriële Promotie, nu de Dome of de Koepel genoemd. De restanten zijn nog de enige overblijfselen van de verwoesting en zijn nu een symbool en werelderfgoed van de UNESCO. Het Vredespark, vlakbij de Dome, gelegen tussen de twee rivieren, staat geheel in het teken van de bom.

1280px-hiroshimagembakudome6747
De dome als herdenkingsmonument

 

Na het bombardement en de explosie is er lange tijd discussie geweest of de ruïne niet moest verdwijnen. Tegenstanders van het behoud ervan wilden niet dat de Japanse bevolking (en m.n. die van Hiroshima) dagelijks met de verschrikkelijke feiten en de gevolgen daarvan zouden worden geconfronteerd. Pas in de jaren zestig werd definitief besloten het gebouw te laten staan. Het is sindsdien uitgegroeid tot gedenkplaats voor het bombardement waarbij zeer grote delen van de stad geheel verwoest werd.

Voor het eerst in de wereldgeschiedenis wierp de VS een Atoombom! De reden was er moest een einde komen aan de tweede wereldoorlog. De oorlog die al duizenden slachtoffers eiste, ging in Azië echter nog onverminderd door. Amerika, die al enorme verliezen had geleden, ontwikkelde de atoombom in het geheim en gebruikte die uiteindelijk ook nog. Nu zie je er in Hiroshima niets meer van maar het is een feit dat er nog steeds mensen rondlopen die vechten tegen de niet te repareren psychische en fysieke effecten. Het effect van de 4 ton wegende bom met de gezellige naam ‘little boy’ zette 50% van zijn energie om een schokgolf , 35 % in warmte en 15% straling. De ingewikkelde interactie van deze drie effecten zorgde voor een enorme chaos. Een diameter van 2 km van het hypo centrum werden alle huizen en gebouwen weggevaagd. Direct werden er plm.80 duizend mensen gedood. Aan het eind van 1945 was het aantal slachtoffers al opgelopen tot 140 duizend. Nadat Hiroshima weggevaagd was, werd drie dagen later ook een bom op Nagasaki gegooid. Pas hierna gaf Japan zich gewonnen en was de oorlog ten einde.

004de95500000258-3177649-the_crew_of_the_american_b29_bomber_enola_gay_who_dropped_the_li-a-9_1438188446873
De bemanning voor het toestel dat de Atoombom heeft gegooid.

Enola Gay. De B29 bommenwerper heette ‘Enola Gay’ en wierp de bom door omstandigheden op Hiroshima. Al tijdens het opstijgen van de B29 Superfortress “Enola Gay” verloor de wereld zijn ‘onschuld’. De op scherp staande atoombom “little boy” moest hoe dan ook afgeworpen worden, omdat deze was ingesteld op een detonatie op 1800 voet. De bemanning had drie mogelijke doelen gekregen. Het eerste doel Kokura was door wolken niet zichtbaar. Dit simpele feit bezegelde het verwoestende lot van Hiroshima. De bemanning van de Enola Gay vond rechtvaardiging voor hun opdracht in het feit dat de slachtoffers van de aanval op Pearl Harbor nu eindelijk waren gewroken. Natuurlijk is de bemanning verantwoordelijk voor hetgeen er gebeurd met een bommenwerper maar hoe staat het met de verantwoordelijkheid van de regeringsleider? Hoe heette hij ook weer Truman?

De explosie. Het was meteen duidelijk dat de explosie enorm zou zijn, maar niemand kon precies voorspellen hoe enorm. Ook vonden de regering van de VS het niet nodig Hiroshima te waarschuwen dat men van plan was de bom te gooien. Maanden later werd zichtbaar wat het effect was geweest van de lichtflits, de schokgolf en de radioactieve ‘fall out’ van de bom. De twee atoombommen (Hiroshima en Nagasaki) kregen uiteindelijk het Japanse keizerrijk op de knieën. Tegelijkertijd luidden ze een nieuw soort oorlog in, de koude oorlog. Een oorlog waarin een gespannen evenwicht van ‘atoomkracht’ ontstond tussen oost en west. Nu waarschuwt de regering van de VS anderen om geen atoombewapening te maken en te bezitten. Hoe staat het eigenlijk precies met het atoomwapen arsenaal van de VS op dit moment? Weten we alles?

De overlevenden. De stad werd door de explosie van de bom geheel verwoest, en 78.000 mensen kwamen in een fractie van een seconde om. Een enorme vuurbal van een 300 meter doorsnede ontwikkelde zich. Onder deze vuurbal liep de temperatuur op tot 4000°C. Na de vuurbal verspreidden gammastralen en infraroodstralen zich en volgde een schokgolf die zich voortbewoog met de snelheid van het geluid. Velen tienduizenden personen raakten gewond en zwaar verbrand. Enkele minuten na de explosie vielen er dikke regendruppels, zwart van de as en rook en zwaar radioactief besmet, op de stad. De bom doodde met zijn drukgolf de eerste burgers van de stad. De meeste slachtoffers vielen echter later door de stralingsbeschadiging (radioactiviteit) van de atoombom. Die eiste in de loop der jaren nog eens ongeveer het dubbele aantal slachtoffers.

Van de gevolgen van de aanval zijn veel ooggetuigenverslagen, foto’s en zelfs enkele filmbeelden te vinden. Treffend in de verslagen zijn zinnen als ‘de lichtflits was misschien wel tien keer zo sterk als de zon’ of ‘een half uur later begon het ten noordwesten van de stad te regenen. Zwarte regen, regen vol met stof, roet en radioactiviteit’. De beelden en brokstukken maken een geweldige indruk op de bezoeker. Zeker ook op ons.

Nasleep. Na de twee atoombommen op Japan werden de gevolgen ervan in de jaren daarna onderzocht. Decennia lang werd getwist over de werkelijke gevolgen. Na Japan zijn er nog vele atoombommen boven en ondergronds getest. De testen waren behalve voor zogenaamd onderzoek misschien wel eerder bedoeld ter afschrikking van de communisten, dan wel het westen. Van veel van deze testen is fotomateriaal beschikbaar.

crave-jul10-hiroshima4_620_413_100
Er hangen duizenden gevouwen kraanvogels als herinnering waarvan de meeste gemaakt zijn door school kinderen.

Duizend kraanvogels: een symbool. Eén van de bekendste slachtoffers van de atoombom is Sasaki Sadako een meisje dat als 12 jarige stierf door leukemie. Haar vriend Chizuko kocht een gevouwen kraanvogel voor haar toen ze in het ziekenhuis lag, en vertelde de Japanse legende van de kraanvogel. Volgens de legende leeft een kraanvogel 1000 jaar, en als een ziek persoon 1000 kraanvogels vouwt zal hij weer beter worden. Sadako vouwde kraanvogels. Ze hingen als een wolk boven haar ziekbed. Toen ze stierf had ze 644 kraanvogels gevouwen. Klasgenootjes vouwden de resterende 356 kraanvogels zodat er 1000 met haar mee begraven konden worden. In 1958 werd er een monument opgericht in het Hiroshima Peace Park opgedragen aan Sadako en alle andere kinderen die gestorven zijn door de atoombom. Elk jaar op 6 augustus, Peace Day, worden er duizenden papieren kraanvogels neergelegd aan de voet van Sadako’s monument, door mensen die Hiroshima herdenken en hopen op vrede op aarde. In de voet van het monument staat gegraveerd: “Peace Crane, I will write peace on your wings and you will fly all over the world”   Sadako Sasaki, age 12

Haar monument staat in Hiroshima en aan de klepel van een klok/bel hangt een metalen kraanvogel. Wij waren getuigen dat een aantal klassen schoolkinderen bij het monument stil stonden en o.l.v. een leerkracht teksten riepen, een leid zongen. Als laatste actie boden een paar leerlingen de door de klas gemaakte papieren kraanvogels aan en die werden opgehangen in daar voor speciale kasten die om het monument staan opgesteld. Dat was indrukwekkend om mee te maken.

obama-etc-boomplanten-in-horoshima
President Obama en andere Wereldleiders planten een boom in Hiroshima in mei 2016 om augustus 1945 te herinneren.

Tot slot. Er liggen een aantal boeken met foto’s van wereldleiders en andere belangrijke mensen uit alle landen van de wereld, die nadat ze op bezoek zijn geweest bij het Hiroshima centrum een uitspraak laten noteren en foto’s laten nemen. Nu die statements, wie zal het verbazen, klinken zeer positief. Nu hebben we dan misschien geen A-bom dreiging meer maar spelen er weer anderen situaties op. Denk bv aan Vietnam, Korea, Afghanistan etc. en zie daar. Hoeveel mensen leiden daar aan dood en verderf? Hoeveel mensen zijn voor hun leven getekend door deel te nemen aan militaire operaties? Enfin is er iets veranderd? Misschien wel een beetje maar eigenlijk nog veel te weinig. Leren we van de geschiedenis? Zou je hopen maar de twijfel slaat wel toe.

31 oktober 2007. Het toeval wil dat in het dagblad Japan Times van woensdag 31 oktober 2007 een stuk in de krant staat over de verkoop van het flight-logbook dat in het bezit was van de navigator Theodor Kirk van de B29 bommenwerper. De twee vellen inclusief een foto van de bemanning werden van de hand gedaan voor 358.500 US$ en werden gekocht door een inwoner van de USA met de verkoop werd voorkomen dat het in particulieren handen zou komen want via deze deal blijft het een Museum stuk.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *