Donderdag 03-03-2016: Murakami-san

Mijn literaire interesse lijkt erg op een ratatouille recept. De basis ingrediënten bestaan uit o.a. Lampo, Tucholsky, Nescio, Marsman en Grondahl.

Maar ook dienen andere ingrediënten zich aan om iets smaakvols te maken maar de finishing touch is minimaal een vleugje Murakami. Een liefde, verslaving, op zoek naar ander werelden. Ik heb geen idee. Ik was nooit geïnteresseerd in Jules Verne. Hou niet van vreemdsoortige films met buitenaardse wezens. Waarom dan wel verliefd op de wonderlijke werelden die Murakami opricht? In plaats van die vraag te beantwoorden lees ik liever nog eens een verhaal op nieuw maar ik heb nog nooit een van zijn romans voor de tweede keer gelezen. Regelmatig even proeven, dus.

imagesHaruki Murakami (1949) studeerde dramaturgie aan de universiteit van Tokio en had hij een jazzcafé. Muziek speelt een belangrijke rol in zijn werk en speciaal ook zijn geliefde Jazz muziek. In een voor hem achteraf of geplande belangrijke jaar 1984 deed hij zijn Jazz café van de hand en ruilde dat in voor een beginnend schrijverschap. Voor zijn romans, verhalen en zijn non-fictieboek over de overlevenden van de gasaanval in de metro van Tokio in 1995, ontving hij vele prijzen. Ook was hij actief als vertaler van Engelse schrijvers zoals o.a. John Irving en van de in 1988 overleden Amerikaans korte verhalenschrijver en dichter Raymond Carver.

Ik moeten op twee manieren weer denken aan Murakami nl door het verschijnen van zijn jongste verhalen bundel op 1 februari 2016 “Mannen zonder vrouw” en door de bijna tegelijkertijd geopende tentoonstelling Jheronimus Bosch. Ook hij is een maker van een fantasiewereld die niet te beschrijven is. Murakami kan dat ook maar niet via middeleeuws beelden maar vaak met ingrediënten uit de huidige moderne technische wereld en zijn fantasiewereld. Een ander associatie bij Murakami’s  werk komt op bij de tekeningen van Escher. Je denkt dat je weet waar loopt en dan toch verdwaal je om even later weer terug te komen op het punt waar je gestart bent. Zijn driedimensionale werk dat gebaseerd is op de wiskunde scheppen werelden die me vaak doen denken aan de wereld die vaak door Murakami wordt beschreven.

SAMSUNG DIGITAL CAMERAZijn laatste verhalen bundel verscheen op 1 februari 2016 en bestaat uit bestaat uit zeven nieuwe verhalen. Het hadden ook zeven hoofdstukken kunnen zijn van een nieuwe roman.  De openingszinnen van de opgenomen verhalen zijn vaak briljant omdat ze je meteen binnen brengen in de wereld waar Murakami je wilt hebben. Ik herinner me een verhaal dat begint met: ”Ik had in de haven een krant gekocht en daarin las ik een artikel over een bejaarde vrouw die was opgegeten door de katten.”

Bij Haruki Murakami is het altijd een mix van bewuste en onderbewuste gevoelens. Natuurlijk gaat het ook over liefde, melancholische scenes en soms over wat vaag zielige ingezakte kleurloze mannen. In alle boeken van hem ben je altijd op zoek naar een plot die nauwelijks te vinden is. Het associatieve karakter van zijn schrijven en de onuitputtelijke fantasiewereld gemengd met gemankeerde mensen hebben een fascinatie op velen. Hij is mateloos populair niet alleen in Japan en ander werelddelen maar zeker ook in Nederland. Als je in een gezelschap zegt dat je een liefhebber bent van Murakami dan heb je direct een probleem als iemand vraagt “Waar gaan zijn boeken over”? Niet na te vertellen is mijn standard antwoord. Wat heb je daar dan aan? Ja verstrooiing maar zeker ook die plotselinge gigantisch mooie zinnen. En schetsen van een wonderlijke wereld. Daar mag je dan van genieten. Beelden die zich nog lang vastzetten in je hersens terwijl het verhaal allang vetrokken is. De fantasie rijke schrijver Murakami zou een vriend van Jheronimus Bosch kunnen zijn.

In zijn trilogie “1q84” beschrijft Murakami een soort parallel wereld van 1984 waarin hij allerlei imaginaire wezens laat optreden met onnatuurlijke verhaallijnen. Die dan weer plotsklaps met een grap worden onderbroken. Murakami is en ras verteller die je omhelst of ver van je afduwt. Hij wordt zowel cultauteur genoemd maar staat sinds jaren steevast op de lijst van potentiele Nobelprijswinnaars voor de literatuur. Wordt door velen in Nederland op handen gedragen en anderen laten hem graag vallen. Bij de presentatie van de eerste twee delen van 1q84 organiseerde men de  “Nacht van Murakami” en daar stond men voor in de rij zoals dat ooit ook gebeurde met de presentatie van een nieuwe Harry Potter boeken. Misschien zit zijn populariteit ook wel in het feit dat men een fantasiewereld construeert waar het voor liefhebbers heerlijk toeven is. Verwachtingsvol wordt je mee-gesleurd en tot slot blijkt het dat er niet veel van na te vertellen is. Het samenvatten van Murakami’s verhalen en boeken stokt vaak in wat losse woorden. Althans voor mij. Maar zijn openingszinnen zijn vaak uniek en onthutsend. Een paar willekeurige voorbeelden. “Op een zonnige ochtend in april loopt me in een van de smalle straatjes in Harajuku het 100 procent perfect meisje voorbij”. Of: “Toen Katagiri thuiskwam in zijn flatje, zat er een reusachtige kikker op hem te wachten” Wie wil niet verder lezen na: “Ik heb een vriend die er al een jaar of tien de aparte gewoonte op na houdt om bij een tyfoon of regenfront naar de dierentuin te gaan”. Of de openingszin van zijn bekendste roman ‘Norwegian Wood’ : “ Ik was zeven en dertig en zat vast in mijn stoel in een Boeing 747”. Het zijn zinnen waarna je het boek niet meer dicht kan doen. Zinnen waar Murakami mee aan de haal gaat om verhalen bundels en romans te schrijven die in meer dan veertig landen worden uitgegeven. Het zijn reisgidsen waar de grens tussen de realistische en droomwereld nauwelijks is aan te wijzen.

SAMSUNG DIGITAL CAMERA

Als je er voor openstaat werkt Murakami verslavend. Zijn werk verandert iets in je, zonder dat je precies kunt benoemen wat. De dagelijkse zekerheden komen wat losser te zitten zijn woorden sturen meer het onbewust zijn dan het bewuste deel van ons denken. De magie van Murakami’s werk omschrijven is net zo lastig als een boek van hem navertellen. Opvallend is Murakami’s droogkomische stijl. ‘Ze staart hem aan alsof hij een struik is in een hoek van haar tuin die nodig gesnoeid moet worden.’ Of: ‘Deze vraag blijft ongeveer dertig seconden hangen zonder van vorm te veranderen.’ Een ander terugkerend element zijn opsommingen van spullen of uitgebreide beschrijvingen van alledaagse handelingen: ‘Shirakawa zet de cd-speler uit, bergt hem weg in de diepe onderste la van zijn bureau en draait de la op slot.

Bekende elementen in Murakami’s werk zijn dromen, katten (de Jazz) muziek, en de oorlellen van (jonge) vrouwen. Als je valt voor Murakami dan bezit je al zijn boeken.

Een gedachte over “Donderdag 03-03-2016: Murakami-san”

  1. Beste Cock,
    Een prachtig verhaal over verhalen. Je hebt niet alleen de gave van het gesproken woord, zoals ik dat heb mogen ervaren, maar ook van het geschreven woord.
    Een uitzonderlijke beschrijving van een schrijver die ik 7 jaar geleden in boekvorm heb ontmoet bij Donner in Rotterdam. Ik werd getroffen door: 1) de titel: “De opwindvogelkronieken” 2) de prijs en 3) het gewicht. Deze combinatie trok mij dusdanig aan dat ik het boek heb gekocht.Ik was samen met mijn schoonzuster Hélène die hetzelfde ervaarde als ik en dus dit boek ook kocht. Wij gingen ieder zijns wegs, vol verwachting over het komende leesplezier. Dit bleef zowel voor haar als voor mij een teleurstelling toen wij totaal verdwaalden in het verhaal.
    Nu jij vertelt over hoe jij Murakami’s verhalen beleeft en in welke perspectieven jij dit ervaart, ben ik opnieuw bereid om mij te verdiepen in deze verhalen die met één van je grote passies begint: ” Toen de telefoon ging, stond ik in de keuken voor een pan spaghetti, lekker meefluitend met de ouverture van Rossini’s ‘Diefachtige ekster’ wat volgens mij de ideale muziek is om spagghetti bij te koken” Bij passies denk ik dus aan muziek, want ik weet niet of spaghetti daar ook toe behoort.
    Heel hartelijk dank voor je aanmoediging. Ik ga het opnieuw proberen.
    Hartelijke groeten,
    Hans
    Hans

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *