Donderdag 30 maart 2017: Op 30 maart 1944 is dichter Gerrit Komrij geboren in Winterswijk.

Op zaterdag 30 maart 1944 is dichter Gerrit Komrij geboren in Winterswijk en hij is op 68jarige leeftijd overleden op 5 juli 2012. Hij is een van de veelzijdigste en productiefste schrijvers in het Nederlands taalgebied. Zijn debuut was als dichter maar was ook criticus en televisierecensent. Grote bekendheid kregen zijn bloemlezingen poëzie die hij volgens eigen criteria samenstelde. Ook schreef hij essays, romans en enkel toneelstukken. Daarnaast vertaalde hij veel literair werk waaronder enkele toneelstukken van Shakespeare.

Hij debuteerde met de poëziebundel ‘Maagdenburgse halve bollen en andere gedichten’, Daarop volgde nog zo’n 14 ander bundels die later werden verzameld onder de titel ‘Alle gedichten tot gisteren’ (2004).

Gerrit Komrij nam als recensent veel collega schrijvers, vaak met humor, op de hak. Als essayist kende hij eigenlijk geen grenzen en schreef over een groot aantal uiteenlopende onderwerpen zoals feminisme en architectuur. Hij publiceerde ook een serie autobiografische romans door de jaren heen zoals de eerste in 1980 (Verwoest Arcadië). Het beviel kennelijk zo goed dat in de loop der jaren de volgende werden toegevoegd: Over de bergen (1990), Dubbelster (1993), De klopgeest (2001), Hercules (2004) en De loopjongen (2012).

In het literaire leven en voor de liefhebbers waren zijn bloemlezingen poëzie zeer belangrijk en hadden veel invloed. Met name De Nederlandse poëzie van de 19de en 20ste eeuw in duizend en enige gedichten (1979) en De 21ste eeuw in 185 gedichten (2010) werden bestsellers.

Een bijzonder plaats werd ingenomen met zijn eigenzinnig en hilarische bloemlezing Kakafonie. Encyclopedie van de stront (2006).

Bloemlezingen zijn natuurlijk heel persoonlijk. Vaak is het niet onder woorden te brengen waarom je het ene gedicht wel en het ander niet in een bloemlezing moet worden opgenomen. Komrij had daar wel ideeën over die hij in januari 2004 besprak In de Liefde Bloeyende. Daarin beschreef hij zijn motieven en werkwijze tijdens het samenstellen van zijn bloemlezingen van de Nederlandse poëzie. Zijn verantwoording is uiteraard zeer persoonlijk maar met grote deskundigheid en enthousiasme gebracht. Zijn driedelige bloemlezing is een onmiskenbaar werk. Daarin wordt een overzicht gegeven van de Nederlandse poëzie vanaf de twaalfde tot en met de twintigste eeuw.

In 1993 ontving Komrij de P.C. Hooftprijs 1993 voor zijn beschouwend proza, en in 1999 De Gouden Uyl voor In Liefde Bloeyende. Van 2000 tot 2004 was hij Dichter des Vaderlands, een functie waartoe hij door Nederlandse lezers was uitgeroepen. Op 8 februari 2000 ontving hij het eredoctoraat aan de Universiteit van Leiden omdat hij behoorde tot ‘de personen die in wetenschappelijk, cultureel of maatschappelijk opzicht werkzaamheden hebben verricht waardoor wetenschappelijk onderwijs en onderzoek op uitzonderlijke wijze zijn bevorderd’.

Ook Gerrit Komrij kreeg zo nu en dan kritiek want de meningen over zijn poëzie liepen nogal uiteen. Komrij gaat soms zeer tekeer in zijn gedichten en dat kan niet door iedereen gewaardeerd worden. Het grote publiek hield wel van de persoon Komrij en zijn optredens waren zeer geliefd.

Ruim een jaar na zijn overlijden verscheen (2013) de bundel Boemerang met drie nieuw gevonden gedichten.

 Nu een gedicht van Gerrit Komrij:

 Verplaatsing

 Ik ken een man die uit zijn stoel opstaat,
Zich kalm verheft, zich bukt en met zijn hand
Het stof bedachtzaam van zijn broekspijp slaat,
Voelt of zijn buikriem naar believen spant,

 Opnieuw zijn rug strekt, door een niemandsland
Van meubelen en schemerlampen waadt,
Bij een van kruk voorziene deur belandt
Waar hij zijn kamer zonder erg verlaat –

 En die, in het aangrenzende vertrek,
waar geen gezeur of hindernis hem wacht
En alles hem doodvriendelijk toelacht,

 Een ruimte, kortweg, waar hem niets bedreigt,
Een heimwee – alverterend, knettergek –
Naar de zojuist verlaten kamer krijgt.

 

Uit: Luchtspiegelingen uitg. De Bezige Bij (2001)

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *